Handle with Care, Ontwerpers Openbare Ruimte

s'Gravesandeplein, Amsterdam

print / page in english

Over dit project

Ambitie

De nieuwbouw van een extra vleugel en een parkeergarage bij het Onze Lieve Vrouwen Gasthuis heeft de openbare ruimte van het aangrenzende ‘s-Gravesandeplein ingrijpend gewijzigd. Door de ligging van de entree van de parkeergarage is de verkeersstroom van het OLVG-ziekenhuis veranderd. Ook heeft de nieuwe kapel het aanzicht van de gevels beïnvloed. Bovendien was het plein zeer versleten. Aanleiding voor het stadsdeel Oost-Watergraafsmeer om opdracht te gegeven het ‘s-Gravesandeplein drastisch te vernieuwen. Het plein had oor de vele bomen weliswaar een groene uitstraling, maar door de versnippering van de stukken groen miste het eenheid. Het ernaast gelegen Oosterpark heeft zijn hoofdentree aan het plein. Deze entree had weinig uitstraling.

Het ‘s-Gravesandeplein wordt gezien als het voorportaal van het Oosterpark en stadsdeel Oost. Het plein moet weer echt een plein worden met een uitnodigende entree naar het Oosterpark. Een doorlopende pleinbestrating van gevel tot gevel zal een gevoel van eenheid en rust oproepen. Het pleinvlak wordt vergroot door het parkeren te concentreren in de randen. De verkeersveiligheid op dit complexe verkeersplein wordt vergroot door meer overzicht te creëren, het aantal obstakels te verminderen en vrijliggende fietspaden te realiseren.

Om het plein eenheid te geven en de verkeersintensiteit te verminderen is de rijbaan tussen Andreas Bonnstraat en ’s-Gravesandeplein opgeheven. Deze straat sneed het westelijk deel van het plein in tweeën. In de nieuwe situatie is het autoverkeer met bestemming parkeergarage OLVG direct vanaf de ’s-Gravesandestraat naar de parkeergarage geleid, zodat het verkeer niet langer over het plein hoeft te rijden. De kapel is vrij komen te liggen aan het plein.
Tevens is de rijrichting op het ’s-Gravesandeplein richting Oosterpark tot aan de uitrit van de garage opgeheven en wordt de rijbaan versmald tot aan de trambaan. Door deze maatregelen is het aantal verkeersbewegingen op het plein aanzienlijk afgenomen. De trambaan blijft toegankelijk voor trams, taxi’s en nood- en hulpdiensten. Door de complexiteit van deze opgaven was het nodig het ontwerp meerdere malen te behandelen in de verkeerscommissies.


Plein als entree

Het plein is van gevel tot gevel bestraat met een rode dikformaatklinker en brede granieten trottoirbanden. Door de strenge eisen van het GVB (geen klinkers) is voor de rijbaan gekozen voor zwart asfalt. De fietspaden zijn aangebracht met rood asfalt. Er is veel aandacht aan besteed om het rood mooi te laten passen bij de klinkerkleur. De bomen zijn subtiel omsloten door halfverharding en klinkers. Bij elke boom is de stalen opsluitring aangepast aan de boomspiegel. Grachtenlantaarns met warm, wit licht geven het plein een tijdloze uitstraling. Aan beide zijden van het plein staan zitbanken, met de rug tegen de lange blokhagen aan geplaatst. De banken zijn, rekening houdend met zonlicht, evenwichtig verdeeld over het plein zodat zowel omwonenden als bezoekers van het OLVG buiten kunnen zitten. Bij het statige schoolgebouw en bij de vernieuwde kapel zijn d.m.v kleine grondspots lichtaccenten gemaakt. Het lange blok beukhagen voor de parkeervakken zorgen voor groene accenten en nemen het zicht op de auto’s vanaf het plein weg. Het monument voor de vliegramp Zanderij is iets verplaatst in westelijke richting. Het is op het ’s Gravesandeplein een belangrijk element voor de buurt omdat het stamcafé van de slachtoffers vlakbij van het plein is. Het monument staat meer op het plein en verder verwijderd van de rijbaan. Bankje en monument staan iets uit elkaar. Er zijn in totaal twaalf nieuwe platanen geplant. De nieuwe platanen geven een intens en evenwichtiger groenbeeld op het plein.


Kapel

De pleinruimte nabij de kapel is een groene rustplek geworden. Ritmische heuphoge blokhagen sluiten aan bij het ritme en de eenvoud van de kapel. De kapel van het OLVG wordt door de hagen betrokken bij de loopbewegingen op het plein. De groene taxushagen vormen een overgangszone van het drukke stadsleven naar het contemplatieve leven in de kapel.


Fontein

De fontein is een sterk gebaar midden in de keerlus van de parkeergarage. De eenvoudige vorm stimuleert de beweging en is tegelijkertijd stil in zichzelf. Deze functionele plek heeft hierdoor een betekenisvolle laag gekregen. De watersteen is het symbolische hart van het ‘s-Gravesandeplein. De zandkleur van de steen maakt aansluiting met de kapel; beide objecten staan voor reiniging en spiritualiteit. Over de hele steen stroomt constant een ‘film’ van water dat opwelt vanonder een bronzen spiraal schild. De Doopsteen is een verwijzing naar reinigingrituelen bij religieuze plaatsen en is een verbeelding van het diepe reinigingsproces dat genezen is.


Entree Oosterpark

Het Oosterpark was vanaf het plein slecht zichtbaar en sloot niet goed aan bij het plein. De ingang heeft meer allure gekregen, waardoor het aantrekkelijker is om het Oosterpark te betreden; de begroeiing rond de entree is verwijderd, de fietssluis verdwenen. De toegang is vergroot en met mooi hardsteen is trapsgewijs het hoogteverschil opgevangen van het trottoir naar het park. Om fietsers en invaliden toegang te verschaffen is een hellingbaan aangelegd. Door het gietijzeren hekwerk meer te openen en verlichting aan te brengen krijgt de entree meer cachet. Door de variatie op het hekwerk ontstaat er een verbijzondering die deze ingang een eigen karakter geeft maar wel binnen de stijl past. Het is de bedoeling dat alle entrees op soortgelijke wijze worden aangelegd.




Details